اين شهرها مورد دقت و پژوهش و كاوش قرار گرفته است . و سينه رازدار خاك چه بسيار امانت‌هاى گرانبها را كه سده‌ها ، و هزاره‌ها نگاهدارى كرده ، و امروز بما باز ميگرداند . تا روشنگر گذشته‌هاى تاريك و فراموش شده اين شهرها و مردمان آن باشد . سيراف از جمله اين شهرهاست . شهرت و نامورى اين بندر بزرگ ، در سده‌هاى نخستين اسلامى همواره مورد توجه جغرافيانويسان بوده ، و به همين سبب كمتر كتاب مسالك و ممالكى را ميتوان يافت كه در آن نامى از اين بندر بزرگ برده نشده باشد . همين شهرت و نامورى بود كه سبب گرديد ، طى سالهاى اخير كاوشهاى گسترده‌اى در اين بندر تاريخى خليج فارس انجام گردد . حاصل اين پژوهش‌ها و كاوشها است ، كه ما را به شناختن بيشتر و بهتر اين بندر كهنسال ايران توانا ساخته است . در اينجا لازم است كه بر همه كسانى كه در اين راه پيشگام بوده‌اند ، درود بفرستيم ، و بر كار والاى آنان ارج نهيم . آنان بوده‌اند كه اين راه دراز پر نشيب و فراز را هموار و هموارتر ساختند . نگارنده كوشيده است كه در حد توانائى و آگاهى ناچيز خود ، به بررسى جنبه‌هاى تازه‌اى از زندگى سيراف و سيرافيان بپردازد ، كه در گذشته كمتر به آن توجه شده است . در اين پژوهش بيشتر به اوضاع اجتماعى ، مذهب ، دريانوردى سيرافيان و سرانجام علل و چگونگى سقوط و ويرانى بندر سيراف توجه شده است . وظيفهء خود ميداند از هيئت محترم مؤسسان انجمن آثار ملى صميمانه سپاسگزارى كرده ، و توفيق روزافزون آن انجمن را در خدمتهاى پر ارج معنوى و ملى خود از پروردگار بزرگ مسئلت نمايد و نيز سپاس خود را بدوستان ارجمند دكتر يوسف كيانى و على خادم تقديم دارد . براى دريافت بخشى از عكسهاى كتاب و نيز گزارش كاوشهاى